Λογότυπο Αδελφότητας

Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου

(1977-σήμερα)

49 Χρόνια Πολιτιστικής Προσφοράς και Δράσης

Πολιτιστική Δράση

Από το 1977, η Αδελφότητα αναπτύσσει μια πολυδιάστατη δράση για την ανάδειξη του Σαρακατσάνικου πολιτισμού, μέσα από μόνιμες εκθέσεις, λαογραφική έρευνα και ζωντανές παραδόσεις.

Σαρακατσάνικο Κονάκι

Μόνιμες Εκθέσεις & Σαρακατσάνικα Κονάκια

Η παρουσία μας σε εμβληματικά μουσεία και πολιτιστικούς χώρους

Η Αδελφότητα επιλέχθηκε να εκπροσωπήσει την Ελλάδα και τους Σαρακατσαναίους με την οργάνωση μόνιμης έκθεσης και κατασκευή κονακιού, το οποίο παρέμεινε στο Μουσείο Ευρωπαϊκού & Μεσογειακού Πολιτισμού στη Μασσαλία για έξι χρόνια.
Σαρακατσάνικο Κονάκι στη Μασσαλία
Η συνεργασία της Αδελφότητας με τον Δήμο Αθηναίων και το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης «Αγγελική Χατζημιχάλη» ξεκίνησε το 1980–1981, σχεδόν αμέσως μετά την ίδρυση του Μουσείου, και συνεχίζεται αδιάλειπτα έως σήμερα, με εξαίρεση τα διαστήματα κατά τα οποία το κτίριο παρέμενε κλειστό λόγω εργασιών. Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι η παρουσία των Σαρακατσαναίων στον χώρο του Μουσείου είναι συνυφασμένη με την πορεία της Αδελφότητάς μας.
Η συνεργασία εγκαινιάστηκε με την παρουσίαση αυθεντικών αντικειμένων της σαρακατσάνικης ζωής και την κατασκευή ενός σαρακατσάνικου κονακιού από μέλη της Αδελφότητας. Το αρχικό κονάκι παρέμεινε στον χώρο για αρκετά χρόνια, έως ότου απομακρύνθηκε λόγω φυσικής φθοράς των υλικών. Τα υπόλοιπα αντικείμενα της Αδελφότητας,ωστόσο, συνέχισαν να εκτίθεται κανονικά.
Το 1995 — ή και ενδεχομένως νωρίτερα — προστέθηκε στη μόνιμη έκθεση ένας αυθεντικός «αργαλειός γούρνας», όμοιος με εκείνους που έστηναν οι Σαρακατσαναίοι κατά τον νομαδικό τους βίο. Πρόκειται για εξαιρετικά σπάνιο έκθεμα, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει εντοπιστεί αντίστοιχος αργαλειός σε άλλο μουσείο της χώρας.
Το 2015, με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα ετών από τον θάνατο της Αγγελικής Χατζημιχάλη, η έκθεση ανανεώθηκε και εμπλουτίστηκε με νέα αντικείμενα από τη συλλογή της Αδελφότητας, καθώς και με φωτογραφικό υλικό από το αρχείο της. Η ανανέωση πραγματοποιήθηκε με την επιμέλεια της λαογράφου και διευθύντριας του Μουσείου, κας Σταυρούλας Πισιμίση. Έκτοτε, η μεγάλη αίθουσα του επάνω ορόφου φιλοξενεί μόνιμη έκθεση αφιερωμένη αποκλειστικά στους Σαρακατσαναίους.
Το 2025 η Αδελφότητα προχώρησε στην κατασκευή νέου, ορθού σαρακατσάνικου κονακιού στο εσωτερικό του Μουσείου, με τη συμβολή μελών που έζησαν οι ίδιοι τις πρώτες δεκαετίες της ζωής τους μέσα σε σαρακατσάνικες κοινότητες. Το νέο κονάκι αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της μόνιμης έκθεσης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης του αργαλειού γούρνας, ο οποίος σήμερα λειτουργεί εκ νέου.
Σήμερα, στη μόνιμη έκθεση φιλοξενούνται περισσότερα από 120 αντικείμενα της Αδελφότητας, τα οποία αποτυπώνουν με αυθεντικότητα πτυχές της νομαδικής ζωής, της οικογενειακής οργάνωσης και της υλικής και πνευματικής παράδοσης των Σαρακατσαναίων.
Το Μουσείο λειτουργεί όλες τις ημέρες της εβδομάδας, πλην Δευτέρας, με ελεύθερη είσοδη για το κοινό. Η θέση του, στην καρδιά της Πλάκας, το καθιστά έναν από τους σημαντικότερους και πλέον επισκέψιμους πολιτιστικούς χώρους της Αθήνας, προσελκύοντας τόσο μεμονωμένους επισκέπτες όσο και σχολεία από όλη την Ελλάδα.
Οδός Αγγ. Χατζημιχάλη 6, Πλάκα. Είσοδο ελεύθερη.
Εικόνα
Το 2017, με πρωτοβουλία του Πνευματικού Κέντρου Ρουμελιωτών, κατασκευάστηκε ένα σαρακατσάνικο κονάκι από την Αδελφότητα, το οποίο εκτίθεται μόνιμα στον χώρο.
Μαζί με το κονάκι, η Αδελφότητα παρουσιάζει 28 αυθεντικά αντικείμενα λαϊκού πολιτισμού των Σαρακατσαναίων, ανάμεσά τους παραδοσιακές φορεσιές, υφαντά και χρηστικά είδη. Αυτά τα εκθέματα φωτίζουν πτυχές της καθημερινής ζωής και της πολιτιστικής ταυτότητας των Σαρακατσαναίων.
Το Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας, στη διεύθυνση Δαφνομήλη 1Α, Κολωνάκι, και είναι ανοικτό σε επισκέπτες που ενδιαφέρονται για τη λαογραφία και την παραδοσιακή τέχνη.
Δαφνομήλη 1Α, Κολωνάκι.
Σαρακατσάνικο Κονάκι στο Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών

Λαογραφικό Υλικό

Η Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα σε όλους όσοι κουβαλούν στο σπίτι ή στη μνήμη τους πολύτιμα στοιχεία της σαρακατσάνικης παράδοσης, να τα μοιραστούν μαζί μας, ώστε να μη χαθούν και να συνεχίσουν να αφηγούνται την ιστορία μας στις επόμενες γενιές.

Αντικείμενα
Αντικείμενα

Η Αδελφότητα έχει συγκεντρώσει πλήθος αυθεντικών αντικειμένων της παραδοσιακής, νομαδικής ζωής των Σαρακατσαναίων: ξυλόγλυπτα, εργαλεία, φορεσιές, υφαντά και είδη καθημερινής χρήσης.
Μέρος αυτών εκτίθεται στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης “Αγγελική Χατζημιχάλη” και στο Πνευματικό Κέντρο Ρουμελιωτών, ενώ η συλλογή της Αδελφότητας εμπλουτίζεται διαρκώς με νέα αντικείμενα.
Όλα τα αντικείμενα καταγράφονται σε ειδικό Βιβλίο Δωρεών, με αναφορά στον δωρητή και σύντομη περιγραφή, και φέρουν καρτελάκι ταυτοποίησης με τα αντίστοιχα στοιχεία.
Στόχος μας η διάσωση και ανάδειξη του υλικού αυτού μέσα από μουσειακές εκθέσεις στην Αθήνα.

🎶 Παλιά, Ανέκδοτα Τραγούδια

Η Αδελφότητα διασώζει και καταγράφει παλιά, ανέκδοτα σαρακατσάνικα τραγούδια, πολλά από τα οποία σώζονται μόνο προφορικά.
Στόχος μας είναι να τα συγκεντρώσουμε, να τα ηχογραφήσουμε σε στούντιο και να τα αποδώσουμε “με το στόμα”, όπως τα τραγουδούσαν οι παλαιότερες γενιές.

📷 Φωτογραφίες

Η Αδελφότητα έχει συγκεντρώσει πάνω από 1.000 σπάνιες ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, που αποτυπώνουν σκηνές από την καθημερινότητα, τα ήθη και τα έθιμα των Σαρακατσαναίων.
Η συλλογή αυτή αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο λαογραφικής και κοινωνικής ιστορίας και συνεχίζει να εμπλουτίζεται με νέες προσθήκες, ώστε να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές εκδόσεις, όπως η ανανεωμένη έκδοση των Γενεαλογικών Δέντρων ή ένα νέο φωτογραφικό λεύκωμα.

📜 Ιστορίες και Παραμύθια

Αναζητούμε και καταγράφουμε ιστορίες, μουραπάδες και παραμύθια της σαρακατσάνικης προφορικής παράδοσης — αφηγήσεις που πέρασαν από γενιά σε γενιά και αποτελούν ζωντανή μας μνήμη.

Χορευτικό & Χορωδία

Χορευτικό 1
Χορευτικό 2
Η Αδελφότητα διατηρεί ενεργό χορευτικό συγκρότημα και χορωδιακό τμήμα, με συμμετοχές σε πολιτιστικά δρώμενα, ανταμώματα και φεστιβάλ. Τα μαθήματα παραδοσιακού χορού και τραγουδιού είναι ανοιχτά για όλους όσοι επιθυμούν να γνωρίσουν από κοντά τη σαρακατσάνικη παράδοση.

Παραδοσιακές Εκδηλώσεις

Η Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου διοργανώνει κάθε χρόνο μια σειρά από πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις, που στοχεύουν στη διατήρηση και ανάδειξη της σαρακατσάνικης παράδοσης.

Ετήσιες Δράσεις

Ετήσιος χορός: Πραγματοποιείται στα τέλη Ιανουαρίου στην Αθήνα και αποτελεί σημείο συνάνμησης μελών και φίλων της Αδελφότητας.
Πολιτιστικές εκδηλώσεις: Σε συνεργασία με φορείς και οργανισμούς, με στόχο τη διάδοση της σαρακατσάνικης παράδοσης και την προβολή του έργου της Αδελφότητας.
Τακτικές συναντήσεις: Στα γραφεία της Αδελφότητας και σε άλλους χώρους, γίνονται συναντήσεις των μελών, με σκοπό την ενίσχυση των δεσμών και των ανταλλαγών απόψεων.
Εκδρομές: Σε προορισμούς εντός και εκτός Ελλάδας, συνδυάζοντας τη γνωριμία με τον τόπο και τον πολιτισμό με την ψυχαγωγία.

Συμμετοχές

Η Αδελφότης συμμετέχει ενεργά στα ετήσια ανταμώματα και εκδηλώσεις που διοργανώνουν:
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων στο Περτούλι Τρικάλων
Οι Σύλλογοι Σαρακατσαναίων Ηπειρωτών στην Ήπειρο
Οι Σύλλογοι Σαρακατσαναίων Αττικής στην Πάρνηθα
Η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος στην εκδήλωση «Η Πίτα του Ηπειρώτη»
Εικόνα