Κατά τη διάρκεια της συλλογής και μελέτης παλαιών φωτογραφιών για το αρχείο της Αδελφότητάς μας, διαπιστώσαμε ένα στοιχείο που επαναλαμβάνεται σχεδόν σε όλες: τη ζώνα ως μέρος της σαρακατσάνικης γυναικείας φορεσιάς. Όπως φαίνεται και σε τυχαία φωτογραφία από το αρχείο μας, η μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών φορούσε ζώνα, στοιχείο που σήμερα δεν διασώζεται στον ίδιο βαθμό με άλλα μέρη της φορεσιάς.
Μία πιθανή εξήγηση είναι το υλικό κατασκευής της, καθώς οι περισσότερες ζώνες ήταν πέτσινες. Το δέρμα, με το πέρασμα του χρόνου, ξεραίνεται, σκληραίνει και τελικά φθείρεται και κόβεται, με αποτέλεσμα λίγες ζώνες να έχουν σωθεί. Η ζώνα είναι, επίσης, από τα ελάχιστα κομμάτια της φορεσιάς που δεν κατασκευάζονταν εξ ολοκλήρου από τη Σαρακατσάνα, αλλά αγοράζονταν συνήθως από το παζάρι. Αυτό, βέβαια, δεν μειώνει σε καμία περίπτωση τη σημασία της, όπως άλλωστε συνέβαινε και με τα τσαρούχια, τις κουμποθλιές και άλλα κοσμήματα, καθώς ήταν εξίσου απαραίτητα στοιχεία της ολοκληρωμένης φορεσιάς.
Ύστερα από συζήτηση στο Διοικητικό Συμβούλιο της Αδελφότητας, διαπιστώθηκε ότι δύο μέλη του διατηρούν στο οικογενειακό τους περιβάλλον παλιές ζώνες. Η Ιωάννα Μαρτζούκου, της Σπυριδούλας Γ. Τάγκα, μας προσκόμισε την πέτσινη νυφιάτικη ζώνα της προγιαγιάς της, Σπυριδούλας Τάγκα, το γένος Τσουμάνη, από τον γάμο της με τον Σπύρο Τάγκα το 1922. Ο Μιχάλης Γκλιάτης, της Ζωής Κ. Παπιγκιώτη, μας έφερε τη χαντρωτή νυφιάτικη ζώνα της προγιαγιάς του, Αναστασίας Γιαννάκη, συζύγου Γιαννούλη Γιαννάκη, το γένος Μάνθου Μάστορα, γεννημένης το 1901 στο Φλαμπουράρι Ζαγορίου, η οποία κατασκευάστηκε για τον γάμο της το 1933.
Οι δύο ζώνες, που φαίνονται στη σχετική φωτογραφία, είναι χρωματιστές. Η πέτσινη ζώνα αποτελείται από λευκά μεταλλικά κουμπώματα αλλά και από κουμπώματα σε καφέ και πορτοκαλί αποχρώσεις, από τα οποία, παρά τη φθορά του χρόνου, διακρίνονται ακόμη ίχνη χρώματος. Τα κουμπώματα σχηματίζουν διάφορα διακοσμητικά σχέδια. Αντίστοιχα, η χαντρωτή ζώνα αποτελείται από πολύχρωμες χάντρες, κεντημένες σε σχέδια με πουλιά, φεγγάρια και άλλα μοτίβα.
Μετά τη μελέτη αυτού του υλικού, κρίναμε σκόπιμο να αναζητήσουμε μάστορα στην Αθήνα, προκειμένου να κατασκευαστεί αρχικά ένα πιστό αντίγραφο της πέτσινης ζώνας, ώστε η γυναικεία φορεσιά της Αδελφότητας να παρουσιάζεται πιο ολοκληρωμένη όποτε αυτό χρειάζεται. Παράλληλα, με βάση το φωτογραφικό υλικό, θα επιχειρηθεί η δημιουργία και άλλων σχεδίων, καθώς στις σαρακατσάνικες φορεσιές δεν υπήρχε απόλυτη τυποποίηση. Η καθεμιά Σαρακατσάνα έβαζε τη δική της πινελιά σε ό,τι φορούσε.
Σε περίπτωση που Σύλλογοι Σαρακατσαναίων Ηπειρωτών ενδιαφέρονται να αποκτήσουν αντίγραφο ζώνας, μπορούν να επικοινωνήσουν με την Αδελφότητά μας. Το κόστος κυμαίνεται ενδεικτικά από 120 έως 150 ευρώ, ανάλογα με την παραγγελία. Ιδανικά, στόχος μας είναι να καταφέρουμε να κατασκευάσουμε και αντίγραφο της χαντρωτής ζώνας, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται και αυτές από τα χορευτικά συγκροτήματα των συλλόγων μας.